X
تبلیغات
کتابخانه عمومی رویان - کتابخانه های بزرگ جهان
 

  کتابخانه ملي فرانسه؛ نخستين کتابخانه ملي جهان

 

Bibliothèque nationale de France

 

چارلز پنجم، پادشاه فرانسه در سال 1368 در موزه لوور، کتابخانه‌اي تخصصي تاسيس کرد که بيش از 118 کتاب خطي در آن نگهداري مي‌شد. منابع اين کتابخانه از مجموعه‌هاي پادشاهي يا کلکسيون‌هايي بود که با مرگ صاحبانشان از بين مي رفت. البته فعاليت رسمي اين کتابخانه، بعد از دوره لويي يازدهم (1461- 1483)، بنيان‌گذار واقعي کتابخانه ملي به طور رسمي آغاز شد.


بي‌نظير، ناياب و ارزشمند
توسعه اصلي کتابخانه از سال 1666 و در دروه «کولبرت»، که نقش زيادي در تحولات اقتصادي و اجتماعي وقت فرانسه داشت، آغاز شد. وي مي خواست از اين ابزار نيز نوعي مايه افتخار براي لويي چهاردهم بسازد. مهم‌ترين کار کولبرت، افزايش منابع از راه خريد يا جذب هدايا از کتابخانه‌هاي شخصي مثل کتابخانه «لومني دو برين» يا کتابخانه «ژيلبرت گولمين» شرق‌شناس بود.

عصر کتابخانه‌هاي بزرگ
طي چند دهه پس از تأسيس، جايگاه کتابخانه به خوبي تقويت شد؛ به گونه‌اي كه به كسب رتبه بهترين كتابخانه اروپا دست يافت. تعداد کتاب‌هاي اين كتابخانه آنقدر زياد شده بود که کتابداران نمي‌توانستند نام آن‌ها را به خاطر بسپرند و به راحتی آنها را بیابند.

«نيکولاس کله مان» در سال 1670 كتاب‌هاي منتشر شده در اين كشور را طبقه‌بندي كرد و به اين ترتيب آثار بر اساس حروف الفبا به 23 دسته تقسيم شدند. طبقه‌بندي کتاب‌هاي خطي نيز بر اساس زبان و سوژه آن‌هابود.

پدر «بينيون» در سال 1719 مسووليت کتابخانه پادشاهي را بر عهده گرفت. او کار بي‌سابقه‌اي کرد و آن سازماندهي 5 زيرمجموعه براي منابع كتابخانه شامل: کتا‌ب‌هاي خطي، کتاب‌هاي چاپي، كتاب‌‌هاي مرجع، مجموعه‌هاي حکاکي و نقش برجسته، مدال‌ها و سنگ‌هاي حکاکي شده بود. وي سال بعد، يعني 1720نيز درهاي کتابخانه را هفته اي يک بار بين ساعت 11 تا 13 به روي مردم گشود.



کتابخانه در قرن نوزدهم و بيستم
اضافه شدن تعداد زيادي منابع كتابخانه‌اي، مشکل کمبود فضا را براي کتابخانه به وجود آورد. به همين دليل، در نيمه اول قرن نوزدهم «پروسپر مريمه» نويسنده، پيشنهاد تغيير تشکيلات کتابخانه را به ناپلئون سوم داد. او نيز از «هنري لابروست» آرشيتکت درخواست كرد نقشه توسعه کتابخانه را طراحي کند. همچنين از سال 1874 تهيه فهرستي از تمام کتاب‌هاي منتشر شده و نويسنده آن‌ها پي‌گيري شد که اين کار تا سال 1981 ادامه يافت. سياست خريد دست‌نويس از نويسنده ها نيز طرحي از ويکتور هوگو بود که در سال 1881 به اجرا گذاشته شد. 


کتابخانه ملي فرانسه به روايت اعداد
بيش از 200 هزار متر مربع مساحت مفيد، جمعأ در 6 سايت؛ 13 ميليون نسخه کتاب و آثار پرينت شده (که 600 هزار عنوان آن امکان دسترسي آزاد دارد)، 250 هزار نسخه کتاب دست‌نويس، 350 هزار عنوان نشريه، 12 ميليون قطعه عکس، نقش برجسته و پوستر، بيش از 800 هزار نقشه، 2 ميليون قطعه موسيقي، يك ميليون سند صوتي، 98 هزار سند ويدئويي، 530 هزار قطه سکه و مدال، 117 هزار عنوان اثر ديجيتالي (که متن هزار و 250 عنوان آن در دسترس عموم قرار دارد.)، 250 هزار عکس ديجيتالي شده، 2 هزار و 651 نفر كارمند و بالاخره بودجه اي معادل 250 هزار يورو در سال.

ردپاي فناوري‌هاي جديد در کتابخانه ملي فرانسه
اين کتابخانه از سال 1996 بر سايت اينترنتي قرار گرفته و روزانه بيش از 10 هزار نفر از آن بازديد مي کنند. کتابخانه ديجيتال يا «گاليکا» (Gallica) نيز از سال 1998 امکاني براي دسترسي به ده‌ها ساعت مجموعه صوتي - تصويري، جست و جو از راه دور و امکان دسترسي به 90 هزار اثر ديجيتالي شده و 80 هزار عکس به طور رايگان در اختيار عموم قرار گرفته است. فقط کافي است مراجعه کننده، کتاب مورد علاقه و نياز خود را بيايد به راحتي امکان ثبت آن روي رايانه شخصي و بعد پرينت آن امکان‌پذير است. در اين بخش، علاوه بر برخي کتا‌ب‌هاي مرجع و دانشنامه‌ها، کتاب‌هايي با موضوعات تاريخ، ادبيات، فلسفه، حقوق، اقتصاد و علوم سياسي نيز در دسترس متقاضيان قرار دارد. 

همچنين بر اساس آخرين اطلاعات، قرار است در سال 2008، يكصد هزار عنوان اثر ديجيتالي شده و به فهرست آثار کتابخانه گاليکا افزوده شود.
 
هم اکنون بیش از ۲ میلیون و ۱۰۰ هزار نفر از این کتابخانه استفاده می کنند. بودجه ایی ۲۵۴ میلیون یورویی دارد و ۲۷۰۰ نفر نیز در آن مشغول به کار هستند!
 

                                                                                      کتابخانه عمومی رویان
 
+ نوشته شده توسط بهرام دهقان در یکشنبه دوم آبان 1389 و ساعت 10:30 |
 

کتابخانه ملی ایران

 

کتابخانه ملی سوم شهریور سال 1316 در ساختمانی در جنب موزه ایران باستان رسما افتتاح شد.
تـاریخچـه تشکیـل مجمـوعه کتابخانه بـه آغاز دهـه 1240 بـازمی گردد. 12 سال پس از تاسیس مدرسه دارالفنون در تهران در سال 1243 کتابخانه کوچکی در آن مدرسه تشکیل شد که بعدها هسته اولیه مجموعه کتابخانه ملّی ایـران به حساب آمد.

در سال 1316 انجمن معارف، کتابخانه ملی معارف را با مجموعه‌ای که با کوشش فراوان گردآوری کرده بود، در جنب مدرسه دارالفنون، تأسیس کرد. واژه ملّی بـه کـار رفتـه، به این معنی بـود کـه این کتابخانه هیچ گونه وابستگی به دولت ندارد. از این رو، نباید کتابخانه ملی معارف را سلف کتابخانه ملـی ایـران دانست.

در اواخر سال 1313 مهدی بیانی کـه به ریاست کتابخانه عمومی معارف منصوب شـده بـود، تأسیس کتابخانه ملّی ایران را بـه علی اصغر حکمت، وزیـر معـارف، پیشنهاد کرد وموافقت وی را جلب کرد. در قسمت شمالی ساختمان موزه ایران باستان (میدان مشق، نبش خیابان امام‌خمینی و سی‌تیر کنونی) قطعه زمینی وجود داشت به مساحت حدود 3500 متر مربع که در سال 1315علی اصغر حکمت از رضا شاه اجازه خـواسـت تا در این زمین کتابخانه‌ای تخصصی برای موزه ایران باستان ساخته شود و به نام ابوالقاسم فردوسی، کتابخانه فردوسی نام گذاری شود.با درخواست حکمت موافقت شد و از آندره گدار، باستان‌شناس و معمار فرانسوی، کـه نقشـه موزه ایران باستان را تهیه کرده بود خواسته شد تا نقشه‌ای برای کتابخانه ارائـه دهد تا سبک دو ساختمان بسیار به هم شبیه شـود.

در خرداد 1316مجموعاً 13712 نسخـه چاپی و خطی – در چند نوبـت – بـه کتابخانه تحویل داده شد. مجمـوعـه دیگـری کـه در زمـان افتتـاح بـه کتـابخـانـه ملـی منتقـل شد، حدود 5000 جلد کتاب به زبان‌های روسی، فـرانسـوی و آلمانی متعلق به کتابخانه بانک استقراضی شوروی بود. پس از انقـلاب اُکتبـر 1917 کتاب‌های بانک استقراضی در اختیار کتابخانه ملّی قرارگرفت.

بـا تلاش مهدی بیانی مجموعه کتابخانه عمومی معـارف که به 30هزار نسخه خطـی و چـاپـی مـی‌رسیـد بـه ساختمان جدید- جنب مـوزه ایـران باستان- منتقـل و با نام کتابخانه ملی ایران در سوم شهریورسال 1316 افتتاح شد.

نمایی از ساختمان قدیمی کتابخانه ملی

زیـربنـای نخستیـن سـاختمـان کتابخانه ملّـی ایران 550 متر در 2طبقـه بود. طبقه اول مشتمل بود بر تالار نمایش، تـالار فـردوسـی، بخش نشـریـات و خدمات فنی؛ و طبقـه دوم بـه تالار مـطالعـه (برای حدود 60 نفر) و مخازن کتاب‌ها اختصاص داشت. مخازن کتابخانه کلاً برای 40000 جلد کتاب طـراحی و ساخته شـده بـود.

در نیمه دوم دهه 1330 ساختمان دیگـری به مساحت 570 مترمربع زیربنا در حد فاصل ساختمان قبلی و دیوار وزارت امور خارجه سـاختـه شـد و برای یک دهه، کتابخانه ملّی کمتر تحت فشار کمبود جا بود.

در سال 1352 از ایفلا (فدراسیون بین‌المللی انجمن‌ها و مؤسسات کتابداری) درخواست شد که ایران را در تأسیس کتابخانه ملّی جدید یاری دهد. در همایش جهانی ایفلا نمایندگان ایـران از آقای لیبارز، رئیس ایفلا خواستند کـه در تأسیس کتابخانه ملّی، بـه عنوان یک رویداد مهم فرهنگی در تاریخ ایران، نقش مهمی به کتابداران ایرانی سپـرده شـود. از ایـن رو طـرح تأسیس کتابخانه ملّی پهلـوی به مرکز خدمات کتابداری و مرکز مدارک علمی ایران ارسال شد.

پس از پیـروزی انقـلاب اسـلامـی، نخستین گـام بـرای ساماندهی کتابخانه ملّی در سال 1358 برداشته شد. طـرح ادغام مرکز خدمات کتابداری و کتابخانه ملّی ایـران که هر دو زیرمجموعه وزارت فرهنگ و آموزش عالی بودند به وزیر فرهنگ و آموزش عـالـی ارائـه شـد و مـورد تصـویـب قـرار گرفت. در سال 1360 ادغام انجام شد و مرکز خدمات کتابداری با همه تجهیـزات و کارمندانش بـه سـاختمـان قـدیمـی کتابخانه ملی ایران منتقل شد.

بـا عملـی شـدن ادغـام مـرکـز خدمات کتابداری در کتابخانه ملّی، در سال 1362، بحران کمبود جا به مراتب شدیدتر شد. سـرانجـام بخشـی از ساختمان نیاوران بــه کتابخانه ملّی تحـویـل داده شـد و متعاقب آن کتابخانه ملّی، عملاً در 3 نقطـه تهـران مستقـر شـد.پراکندگی نیروهای انسانی و بخش‌های مختلف کتابخانه ملّی موجب شد که وظایف و کارهای کتابخانه بـا کُندی و مشکـلات زیادی انجام شود. در سال 1369 بار دیگر اجرای طرح ساختمان کتابخانه ملّی مطرح شد و کلیـه سـوابـق در اختیار مهندسان مشاور شرکت پیرراز که از طرف وزارت مسکن و شهرسازی به کتابخانه معرفی شده بود، قرارگرفت.
 در مـرداد 1374 کار ساخت در منطقه عباس آباد تهران آغاز و فاز اول در  اسفند 1383 افتتـاح شـد و کلیـه واحدها و نیروهای انسانی کتابخانه ملّی ایـران در یک مکـان جمع شدند.

ادغـام سازمان اسناد ملی کشور با کتابخانه ملّی ایـران

در سال 1378 سازمان مدارک فرهنگی انقلاب اسلامی، وابسته به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، در کتابخانه ملّی ادغام شد و عملاً تعداد ساختمان‌های کتابخانه ملّی به عدد 8 رسید. اتفاق مهم دیگری که در دهه 1380 در کتابخانه ملّی روی داد، ادغـام سازمان اسناد ملی کشور با کتابخانه ملّی ایـران و تأسیس سازمان اسناد و کتابخانه ملّی جمهوری اسلامی بـود.

شـورای عالی اداری در سال 1381، بـه پیشنهـاد سازمان مدیریت و برنامه‌ریزی کشـور این ادغام را تصویب کرد. در بنـد ج مـاده 2 ایـن تصویب نامه آمده اسـت: وظایف و مأموریت‌های تخصصی سـازمـان اسنـاد ملّـی ایـران و همچنیـن کتابخانه ملّی در قالب 2 معاونت مستقـل، تحت عنـوان کتابخانه ملّی و اسناد ملّی با برنامه مستقل در قوانین بودجه سنواتی فعالیت خواهند نمود.

ساختمان جدید کتابخانه ملّی

ساختمان جدید کتابخانه ملّی بـه گونه‌ای طراحی و ساخته شده کـه عـلاوه بـر مدیریت، واحدهای پشتیبانی، و پارکینگ، 8 مـرکـز مهم و تخصصـی کتابداری و مجمـوعـه‌هـای کتاب‌های مرجع و غیـر مرجع چاپی، نسخـه‌هـای خطـی و کتاب‌های نادر، منابع غیرکتابی را در خود جا بدهد و قابلیت آن را داشته باشد تا بتواند با تغییراتی که در حوزه فناوری روی می‌دهد هماهنگ شود.

ساختمان جدید ایـن امـکان را دارد تا مراکز تخصصی کتابداری بتوانند با هم در ارتباط مستقیم باشند. مجمـوعـه اصلـی کتابخانه ملـی در مخزن‌های بسته و در زیرزمین نگاهداری می‌شود ولی مجموعه‌ها و منـابـع مرجع در سالن‌های قرائت و به صورت نظام قفسه باز در دسترس مراجعه کنندگان است.

با استفاده از تجهیزات مدرن، انتقال کتاب از مخازن به بخش‌های امانت امکان پذیر است. این ساختمان گنجایش حداکثر 7 میلیون نسخه را دارد.

                                                                                              کتابخانه عمومی رویان

 

+ نوشته شده توسط بهرام دهقان در یکشنبه بیست و یکم شهریور 1389 و ساعت 12:15 |

 

کتابخانه کنگره آمریکا

 

 

در 24 آوریل سال 1800م "جان آدامز"، رییس جمهور وقت آمریکا لایحه ای را به کنگره آمریکا فرستاد که بر اساس آن علاوه بر انتقال پایتخت این کشور از فیلادلفیا به شهر جدید واشنگتن،‌ با اختصاص مبلغ 5000 دلار برای تاسیس کتابخانه ای حاوی کتب قابل استفاده و مفید برای اعضای کنگره آمریکا نیز موافقت می گردید. بدین ترتیب با گردآوری یک مجموعه 3000 جلدی در بخشی از کاپیتول – ساختمان جدید کنگره آمریکا- سنگ بنای اولین کتابخانه کنگره امریکا گذاشته شد.

اما در حقیقت پایه گذاری آنچه هم اکنون به عنوان بزرگترین کتابخانه جهان شناخته می شود،‌ مدیون وقایعی است که 15سال بعد اتفاق افتاد. در آگوست سال 1814 ارتش مهاجم انگلستان با به آتش کشیدن ساختمان کنگره کتابخانه کوچک آنرا نیز نابود کرد. یکسال بعد "تامس جفرسون"،‌ رییس جمهور بازنشسته آمریکا در ازای دریافت 23950  دلار،‌ کتابخانه شخصی خودش را که حاوی 6487 جلد کتاب در موضوعات گوناگون هنری،‌ فلسفی،‌ ریاضیات، علوم پزشکی، روانشناسی و غیره بود، تقدیم کنگره کرد. جفرسون در واقع با اظهار این مطلب که "گمان می کنم هیچ موضوعی وجود ندارد که یک عضو کنگره زمانی نیازمند مراجعه به آن نباشد"، توجه اعضا را برای پذیرفتن این حجم کتاب با موضوعات متنوع و گوناگون جلب نمود.

در فاصله سالهای 1864 تا 1897 " آنیثورس راند"‌ ، کتابدار کنگره، این کتابخانه را به یک مرکز تحقیقاتی ملی مبدل نمود. در سال 1886 و به دنبال تصمیمی که 13پ سال قبل کنگره به منظور تغییر معماری ساختمان کتابخانه گرفته بود،‌ "جان اسمیث میر" و "پل پلز" مسوولیت ساخت بنایی با معماری دوره رنسانس ایتالیا را بر عهده گرفتند.

سرانجام در اوایل نوامبر سال 1897 بزرگترین، مجهزترین، ایمن ترین و طولانی ترین کتابخانه جهان در ساختمان تامس جفرسون در واشنگتن دی سی افتتاح شد. دو ساختمان دیگر با نامهای جان آدامز و جیمز مدیسون نیز در سالهای 1938 و 1981 به عمارت قبلی اضافه شدند.

در کتابخانه کنگره آمریکا مجموعه ای از 29 میلیون کتاب و مقاله با بیش از 130 میلیون موضوع، دو میلیون و 700  هزار صفحه گرامافون و آثار صوتی،‌ 12 میلیون قطعه عکس، چهار میلیون و 800 هزار نقشه و 58 میلیون نسخه خطی در 2/77 کیلومتر (30 مایل)‌جای گرفته است. در میان این آثار می‌توان به 600 هزار نسخه از نشریات، کتابها و دست نوشته های فارسی اشاره نمود که در طی50 سال و به دلیل علاقه یک قاضی آمریکایی به زبان و ادبیات و عرفان فارسی توسط یک شرق شناس ایرانی مقیم آمریکا به نام "ابراهیم پورهادی" جمع آوری گردیده است.

از سال 1870 به منظور حمایت از حقوق مولفین (کپی رایت) همه نویسندگانی که خواستار استفاده از این حق باشند، بایستی دو نسخه از آثارشان را به این کتابخانه بفرستند. بدین ترتیب روزانه تقریبا 22000عنوان کتاب جدید در ایالات متحده به این کتابخانه وارد می شود که تقریبا 10 هزار عنوان آن در هر روز به مجموعه دائمی کتابخانه افزوده می گردد.

                                                                                                   کتابخانه عمومی رویان

 

+ نوشته شده توسط بهرام دهقان در چهارشنبه سیزدهم مرداد 1389 و ساعت 10:23 |