روز 13 آبان یادآور سه واقعه‌ی مهم در تاریخ ایران است که در سه دوره مختلف رخ داده است، به همین دلیل به روز دانش آموز و مبارزه با استکبار نامگذاری شد.

این سه واقعه ی تاریخی به ترتیب تبعید امام خمینی(ره) به ترکیه در روز 13 آبان سال 1343 و  در 13 آبان 1357 قیام دانش آموزان متعهد بر ضد رژیم شاه و همچنین در روز 13 آبان 1358 تسخیر لانه جاسوسی آمریکا به دست دانشجویان به روز مبارزه با استکبار و روز دانش آموز به عنوان یک روز بیادماندنی در تاریخ معاصر ایران به ثبت رسید.

روز سیزدهم آبان به همه مستضعفان جهان آموخت که بر ضد مستکبران قیام کنند و حقوق از دست رفته خویش را از چنگال استکبار و استعمار بیرون کشند.

هیچ کدام از این روزها را نمی توان از نظر اهمیت نسبت بـه دیگری اولویت داد، چرا کـه هر یک از این روزهای مهم تاریخی  تاثیر گذاری خاص خود را داشته و شرایط کشور به نحوی تغییر پیدا کرده است. 

روز سیزده آبان در مبارزه با استکبار جهانی ریشه دارد، زیرا در راه رسیدن به اهداف والا و عظیم انقلاب اسلامی، چه در زمان طاغوت و چه پس از پیروزی انقلاب اسلامی، از هیچ کوششی فروگذار نکرده است.

دانش آموزان آگاه در مبارزه با استکبار، همواره نقشی فعّال و فراموش نشدنی را ایفا می کردند. این عزیزان دانش دوست بودند که با شعارهای کوبنده و مشت های گره کرده، پایه های حکومت مزدور پهلوی را سست کردند و لرزه بر اندام زمام داران کاخ های کفر انداختند.

این جوانان شجاع بودند که با قیام خویش، به مستضعفان آموختند که برای به دست آوردن حقوق از دست رفته خود، باید با ستم گران مبارزه کرد. 
 

علت نامگذاری روز دانش‌آموز

13 آبان هر سال مصادف است با روز دانش‌آموز و علت نامگذاری آن این است که دانش‌آموزان تهرانی به نشانه اعتراض به حکومت پهلوی در روز13 آبان 1357 در محوطه دانشگاه تهران تجمع کرده بودند که توسط عمال رژیم پهلوی کشته شدند.

به همین دلیل دوشنبه ۱۶ بهمن ۱۳۵۷ جمعی از دانش آموزان مدارس پایتخت طی بیانیه‌ای اعلام کردند که ما دانش آموزان ایرانی روز شنبه سیزدهم آبان ۱۳۵۷ را به عنوان روز دانش آموز اعلام نموده و قصد داریم هر ساله با یاد شهیدان جنبش دانش آموزی در این روز بر وحدت و یکپارچگی خود بیفزاییم.

به همین منظور روز ۱۳ آبان برای گرامی داشت کشته شدگان در تقویم جمهوری اسلامی ایران به عنوان روز دانش‌آموز نامگذاری شد.
 

وقایع 13 آبان سال 1357

در حالی که انقلاب اسلامی مردم ایران به رهبری امام خمینی به روزهای سرنوشت سازی نزدیک می شد همه اقشار مردم، سعی در ایفای نقش تاریخی خود و عمل به تکلیف الهی داشتند.

در این میان دانش آموزان در مبارزه با استکبار، همواره نقشی فعّال و فراموش ناشدنی داشتند. در صبح روز 13 آبان 1357، دانش‌آموزان مدارس را تعطیل کرده و به سمت دانشگاه تهران حرکت کردند تا صدای اعتراض خود را به گوش همگان برسانند. این جوانان پر شور، داخل دانشگاه شدند و به همراه دانشجویان و گروه‌های دیگری از مردم در زمین چمن دانشگاه اجتماع کردند.

ساعت یازده صبح، مأموران دولت جعفر شریف‌امامی،‌ ابتدا چند گلوله گاز اشک‌آور در میان جمعیت پرتاب کردند؛ ولی تظاهر کنندگان در حالیکه به سختی نفس می‌کشیدند، صدای خود را رساتر کرده و با فریاد الله‌اکبر، لرزه بر اندام مأموران مسلح شاه افکندند. در این هنگام تیراندازی آغاز شد و جوانان و نوجوانان بی‌گناه، در خون خود غلتیدند. در این روز، 56 تن شهید و صدها نفر مجروح شدند.

حادثه 13 آبان 1357 بعد از حادثه 17 شهریور در همان سال، دومین کشتار و حادثه خونین در دولت شریف امامی بود،  در حالی که عمر سیاسی این دولت از 70 روز تجاوز نمیکرد. ابعاد حادثه دانشگاه به حدی بود که وقتی در برنامه اخبار شبانگاهی گزارش تیراندازی مستقیم سربازان به روی دانش آموزان در دانشگاه از شبکه سراسری تلویزیون پخش شد، وزیر علوم بلافاصله استعفا داد و فردای آن روز کابینه شریف امامی نیز سقوط کرد.

حضرت امام در پیامی به همین مناسبت فرمودند: عزیزان من صبور باشید، که پیروزی نهایی نزدیک است و خدا با صابران است، ایران امروز جایگاه آزادگان است، من از این راه دور، چشم امید به شما دوخته‌ام، صدای آزادیخواهی و استقلال طلبی شما را به گوش جهانیان می‌رسانم.

پیام روز سیزدهم آبان

روز 13 آبان یادآور سه واقعه‌ی مهم در تاریخ ایران است که در سه دوره مختلف رخ داده است، به همین دلیل به روز دانش آموز و مبارزه با استکبار نامگذاری شد.

یوم اللّه سیزده آبان، یادآور حماسه ها، ایثارها و فداکاری های دانش آموزان عزیزمان است. 

این روز باشکوه بدین سبب روز دانش آموز نامیده شد، تا خاطره فرزندان دلیر انقلاب برای همیشه جاودان بماند و درسی فراموش ناشدنی برای تمام دانش آموزان در سراسر گیتی باشد که با ابرقدرت های چپاول گر به مبارزه بی امان بپردازند و عزّت را بر زندگی ذلت بار ترجیح دهند.

روز سیزدهم آبان به همه مستضعفان جهان آموخت که بر ضد مستکبران قیام کنند و حقوق از دست رفته خویش را از چنگال استکبار و استعمار بیرون کشند. 

پیام روز سیزدهم آبان به مسلمانان این است که تنها در برابر پروردگار جهانیان و مکتب توحید به نماز بایستند و فقط در پیش گاه خدا به کرنش بنشینند و تا همیشه زمان در برابر ظلم و زورگویی ابرقدرت ها سرتسلیم فرود نیاورند.